Tahliye taahhütnamesi, kiracının kiralananı belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak bildirmesidir. Kanunda sayılan tahliye sebeplerinden biri olmakla birlikte, geçerliliği sıkı şartlara bağlanmıştır. Uygulamada taahhütnamelerin önemli bir bölümü, bu şartlardan biri sağlanmadığı için sonuç doğurmaz.
Geçerlilik şartları
Bir tahliye taahhüdünün tahliye sebebi oluşturabilmesi için şu unsurların birlikte bulunması aranır:
- Yazılı olmalıdır. Sözlü taahhüt sonuç doğurmaz.
- Kiralananın tesliminden sonra verilmiş olmalıdır. Bu, uygulamadaki en kritik şarttır. Kira sözleşmesiyle aynı anda ya da sözleşme öncesinde alınan taahhütler, kiracının serbest iradesiyle verilmediği kabul edilerek geçersiz sayılır.
- Kiracının kendisi veya yetkili temsilcisi tarafından verilmelidir. Kiracı dışındaki bir kişinin, örneğin kefilin verdiği taahhüt bu sonucu doğurmaz.
- Belirli bir tahliye tarihi içermelidir. Tarihi belirsiz ya da belirlenebilir olmayan taahhüt geçerli değildir.
Boş tarihli taahhütname sorunu
Uygulamada, sözleşme kurulurken kiracıdan tarih kısmı boş bırakılmış taahhütname alındığı sıkça görülür. Bu durumda taahhüdün ne zaman verildiği ve tarihin kim tarafından doldurulduğu tartışma konusu olur. Kiracının taahhüdü teslimden önce imzaladığını ispat etmesi hâlinde taahhüt geçersiz sayılır. İspat yükü ve kabul edilecek deliller bakımından somut olayın koşulları belirleyicidir.
Taahhüde dayanarak nasıl tahliye istenir?
Taahhüt edilen tarihte kiralanan boşaltılmazsa, kiraya verenin iki yolu vardır:
- Sulh hukuk mahkemesinde tahliye davası açmak,
- İcra dairesinde tahliye talepli icra takibi başlatmak.
Her iki yol da taahhüt edilen tahliye tarihinden itibaren bir ay içinde kullanılmalıdır. Bu süre geçirilirse taahhüde dayanma imkânı o dönem için ortadan kalkar.
Taahhüt dışındaki tahliye yolları
Tahliye yalnızca taahhütle mümkün değildir. Kanunda ayrıca; kiraya verenin veya yakınlarının konut ya da işyeri ihtiyacı, taşınmazın yeniden inşası veya esaslı onarımı, taşınmazı sonradan edinen yeni malikin ihtiyacı ve kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle iki haklı ihtar gibi sebepler düzenlenmiştir. Her sebebin kendine özgü süre ve usul şartları vardır.
Değerlendirme
Tahliye taahhütnamesi, şartları sağlandığında hızlı sonuç veren bir yoldur; ancak şartlardan birinin eksikliği tüm süreci sonuçsuz bırakır. Bu nedenle taahhüdün alınması aşamasında da, ona dayanılması aşamasında da hukuki değerlendirme yapılması önerilir.