İstanbul’da Selde Zarar Gören Araçların Hasarını Kim Karşılar? Kasko, Trafik Sigortası ve Belediyenin Sorumluluğu
İstanbul’da meydana gelen yoğun yağışlar, sel ve su baskınları nedeniyle araçları zarar gören vatandaşların en çok merak ettiği konuların başında, meydana gelen hasarın kim tarafından karşılanacağı gelmektedir. Sel sularının araç motoruna girmesi, elektronik sistemlerin zarar görmesi, araçların su altında kalması veya sürüklenerek hasar görmesi ciddi maddi kayıplara yol açabilmektedir.
Peki, selde zarar gören aracın hasarını kasko sigortası mı, zorunlu trafik sigortası mı karşılar? Araç sahibi belediyeden veya diğer kamu kurumlarından tazminat talep edebilir mi? Sigorta şirketi ödeme yapmazsa hangi hukuki yollara başvurulabilir?
Bu soruların yanıtı; sigorta poliçesinin kapsamına, hasarın meydana geliş şekline, zararın oluşmasında idarenin sorumluluğunun bulunup bulunmadığına ve olayla zarar arasındaki nedensellik bağına göre değişmektedir.
1. Selde Zarar Gören Araçların Hasarını Kasko Sigortası Karşılar mı?
Sel ve su baskını nedeniyle araçta meydana gelen hasarların karşılanmasında ilk değerlendirilmesi gereken husus, aracın kasko sigortasının bulunup bulunmadığı ve poliçede sel ve su baskını teminatının yer alıp almadığıdır.
Kasko sigortası, poliçede belirtilen aracın uğrayabileceği çeşitli maddi zararları teminat altına alan bir mal sigortasıdır. Bununla birlikte, her kasko poliçesinin kapsamı aynı değildir.
Sel ve su baskını teminatı hangi durumlarda geçerlidir?
Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'nın A.4.5 maddesinde, sel ve su baskını nedeniyle meydana gelen zararların ek sözleşmeyle teminat kapsamına alınabileceği düzenlenmiştir.
Bu nedenle, araç sahibinin kasko poliçesi incelenirken özellikle sel ve su baskını teminatının bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
Örneğin;
Yoğun yağış nedeniyle aracın park hâlindeyken su altında kalması,
Sel suyunun aracın motoruna ve elektronik aksamına zarar vermesi,
Aracın su baskını nedeniyle kullanılamaz hâle gelmesi,
Sel sularının aracı sürüklemesi veya araçta ağır maddi hasar oluşturması,
poliçedeki teminatın kapsamına ve uygulanabilir istisnalara bağlı olarak kasko sigortası kapsamında değerlendirilebilir.
Önemli: Sel ve su baskını teminatının varlığı, her olayda bütün zararların koşulsuz olarak ödeneceği anlamına gelmez. Poliçe özel şartları, muafiyet hükümleri, hasarın oluş biçimi ve sigortalının yükümlülükleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Kasko sigortası hangi durumlarda ödeme yapmayabilir?
Sigorta şirketi, somut olayda uygulanabilir poliçe hükümlerine dayanarak teminat dışında kalan zararlar için ödeme yapmayabilir. Örneğin sel teminatının bulunmaması, geçerli bir istisnanın uygulanması veya hasarın poliçe kapsamında olduğunun ortaya konulamaması uyuşmazlığa neden olabilir.
Bununla birlikte, sigorta şirketinin ödeme yapmayı reddetmesi tek başına ret kararının hukuka uygun olduğunu göstermez. Ret gerekçesinin poliçe hükümleri ve somut olayın özellikleriyle birlikte incelenmesi gerekir.
Sigorta şirketinin hasar başvurusunu reddetmesi durumunda ret yazısı, poliçe, eksper raporu ve hasarın oluş biçimini gösteren belgeler incelenerek hukuki değerlendirme yapılmalıdır.
2. Zorunlu Trafik Sigortası Sel Hasarını Karşılar mı?
Araç sahiplerinin sıklıkla karıştırdığı konulardan biri, zorunlu trafik sigortası ile kasko sigortasının kapsamıdır.
Zorunlu trafik sigortası, esas olarak motorlu aracın işletilmesi nedeniyle üçüncü kişilere verilen ve mevzuat kapsamında kalan zararlar bakımından işletenin hukuki sorumluluğunu güvence altına alır. Araç sahibinin kendi aracında meydana gelen her türlü maddi hasarı karşılayan bir sigorta değildir.
Bu nedenle, yoğun yağış veya sel nedeniyle bir aracın kendi başına su altında kalması hâlinde, sırf zorunlu trafik sigortasının bulunması nedeniyle aracın hasarının karşılanması beklenemez.
Ancak olayın oluş biçimi farklıysa değerlendirme de değişebilir.
Örneğin, başka bir aracın sürücüsünün kusurlu davranışı nedeniyle meydana gelen ayrı bir trafik kazasında aracınız zarar görmüşse, ilgili aracın zorunlu trafik sigortası kapsamında tazminat talep edilmesi gündeme gelebilir. Bu durumda zararın trafik kazasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı, sürücünün ve işletenin sorumluluğu ile sigorta teminatının kapsamı ayrıca incelenmelidir.
Dolayısıyla sel nedeniyle doğrudan oluşan hasar ile bir motorlu aracın işletilmesinden kaynaklanan ve üçüncü kişiye verilen zarar birbirinden ayrılmalıdır.
3. Sel Nedeniyle Zarar Gören Araçlar İçin Belediyeye Dava Açılabilir mi?
Kasko sigortası bulunmayan veya sigorta şirketinden zararının tamamını karşılayamayan araç sahipleri açısından bir diğer önemli hukuki imkân, zararın meydana gelmesinde sorumluluğu bulunan kamu idarelerine başvurulmasıdır.
Ancak yoğun yağış yaşanmış olması ve aracın zarar görmesi, tek başına belediyenin tazminat ödemekle yükümlü olduğu anlamına gelmez.
İdarenin sorumluluğunun değerlendirilebilmesi için zararın oluşumunda kamu hizmetinin kuruluşu, işleyişi veya yürütülmesi bakımından bir kusur bulunup bulunmadığı ve bu durumun zararla bağlantısı araştırılmalıdır.
Belediyenin hizmet kusuru hangi durumlarda gündeme gelebilir?
Somut olayın özelliklerine göre aşağıdaki hususlar idarenin sorumluluğunun araştırılmasını gerektirebilir:
Yağmur suyu drenaj sistemlerinin yetersiz olması veya gerektiği gibi işletilmemesi,
Mazgalların ve yağmur suyu giderlerinin bakımının yapılmaması ya da tıkanıklıklara zamanında müdahale edilmemesi,
Yol, altyapı ve su tahliye sistemlerinin kamu hizmetinin gerektirdiği şekilde işletilmemesi,
Daha önce bilinen su baskını risklerine rağmen gerekli önlemlerin alınmaması,
Yetkili idarelerin görev alanları kapsamında gerekli bakım, denetim veya müdahalelerin yapılmaması.
Bununla birlikte, bu durumların her birinin somut olayda gerçekten mevcut olduğunun ve araçta meydana gelen hasarla bağlantısının ortaya konulması gerekir.
Aşırı yağış veya doğal afet idarenin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırır mı?
Hayır. Her sel veya su baskını olayı, yalnızca doğal afet meydana geldiği gerekçesiyle otomatik olarak idarenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Danıştay 8. Dairesinin 16.04.2025 tarihli, E. 2023/3754, K. 2025/3751 sayılı kararında da aşırı yağışın tek başına idarenin sorumluluğunu ortadan kaldıran bir mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceği; olayın özelliklerinin ve kamu hizmetlerinin yürütülmesindeki olası aksaklıkların ayrıca değerlendirilmesi gerektiği yönünde bir yaklaşım benimsenmiştir.
Başka bir ifadeyle, yağışın olağanüstü boyutta olması değerlendirmede önemlidir. Ancak zararın meydana gelmesinde veya artmasında altyapı eksiklikleri, bakım yetersizliği ya da diğer kamu hizmeti aksaklıkları etkili olmuşsa idarenin sorumluluğu gündeme gelebilir.
Buna karşılık, zararın tamamen öngörülemeyen ve önlenemeyen bir olaydan kaynaklandığı ve idarenin faaliyetleriyle uygun nedensellik bağı bulunmadığı ortaya konulursa tazminat talebi reddedilebilir.
Hangi idareye başvurulmalıdır?
Selde zarar gören aracın bulunduğu yer ve zararın meydana geliş şekli dikkate alınarak sorumlu olabilecek idare veya idareler belirlenmelidir.
Olayın niteliğine göre;
İlgili ilçe belediyesi,
İstanbul Büyükşehir Belediyesi,
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İSKİ),
Görev ve yetkisi kapsamında başka bir kamu kurumu,
hakkında sorumluluk incelemesi yapılması gerekebilir.
Burada önemli olan, bütün sel zararlarından tek bir kurumun sorumlu olduğunu varsaymak yerine ilgili kurumların görev alanlarını ve somut olayda zararın oluşmasına etkilerini belirlemektir.
Örneğin, aracın bir alt geçitte su altında kalması, yol üzerindeki tıkalı bir mazgal nedeniyle zarar görmesi veya dere taşkını sonucu sürüklenmesi birbirinden farklı hukuki değerlendirmeler gerektirebilir.
4. Sel Hasarı İçin İdareden Tazminat Nasıl Talep Edilir?
İdarenin hizmet kusuru nedeniyle zarar meydana geldiği düşünülüyorsa, idari yargıda tam yargı davası açılması gündeme gelebilir. Ancak dava öncesindeki başvuru süreci ve süreler büyük önem taşımaktadır.
İdari dava açmadan önce başvuru yapılması gerekir mi?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca, idari eylemler nedeniyle kişisel hakkı doğrudan ihlal edilenlerin, tam yargı davası açmadan önce ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerekir.
Bu kapsamda, sel nedeniyle zarar gören araç sahibi;
Zarara yol açan olayın nasıl meydana geldiğini açıklamalı,
İdarenin hizmet kusuruna ilişkin iddialarını ve mevcut delillerini sunmalı,
Araçta oluşan maddi zararı mümkün olduğunca somut belgelerle ortaya koymalı,
Uğranılan zararın tazminini ilgili idareden talep etmelidir.
Başvurunun, olayın özelliklerine göre sorumlu olduğu değerlendirilen idareye yöneltilmesi gerekir.
İdareye başvuru süresi ne kadardır?
İYUK'un 13. maddesi kapsamında, idari eylemden kaynaklanan zararlar için kural olarak zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurulması gerekir.
İdarenin başvuruyu reddetmesi veya kanunda öngörülen süre içinde cevap vermemesi hâlinde, uygulanabilir dava açma süreleri dikkate alınarak tam yargı davası açılabilir.
Bu süreler somut olayın özelliklerine göre dikkatle hesaplanmalıdır. İdari başvurunun yapılması, her durumda bütün sürelerin sınırsız biçimde uzayacağı anlamına gelmez.
İdareden hangi zararlar talep edilebilir?
İdarenin hukuki sorumluluğunun ve zarar kalemlerinin kanıtlanabilmesi koşuluyla, olayla uygun nedensellik bağı bulunan maddi zararların tazmini istenebilir.
Bunlar, somut olayın özelliklerine göre;
Araç onarım giderleri,
Aracın ekonomik olarak onarılamaz durumda olması hâlinde hukuken esas alınacak araç zarar bedeli,
Uygun koşullarda talep edilebilecek diğer doğrudan maddi zararlar,
olabilir.
Her zarar kaleminin kapsamı, miktarı ve olayla bağlantısı ayrıca ispatlanmalıdır. Aynı zarar için sigorta şirketinden veya başka bir sorumludan alınmış ödemeler de mükerrer tazminata yol açılmaması bakımından değerlendirilmelidir.
5. Hem Kasko Sigortasından Hem Belediyeden Tazminat Alınabilir mi?
Sel nedeniyle araçları zarar gören kişilerin merak ettiği konulardan biri de aynı zarar bakımından hem sigorta şirketine hem de idareye başvuru yapılıp yapılamayacağıdır.
Kasko poliçesi kapsamında sigorta şirketine başvurulması ile idarenin hizmet kusuru nedeniyle tazminat talep edilmesi, hukuki dayanakları farklı olan yollar olabilir. Bu nedenle, şartları varsa her iki yolun da değerlendirilmesi mümkündür.
Ancak aynı zarar için birden fazla kaynaktan mükerrer tazminat alınamaz.
Kasko sigortacısı hasarı karşıladığında, ödediği tutar bakımından Türk Ticaret Kanunu'nun 1472. maddesi çerçevesinde sorumlulara rücu hakkı gündeme gelebilir. Sigortacının ödediği kısım ile araç sahibinin karşılanmamış zararları birbirinden ayrılmalıdır.
Örneğin, sel nedeniyle araçta 500.000 TL tutarında kanıtlanabilir bir zarar oluştuğunu ve kasko şirketinin bunun 350.000 TL'sini ödediğini varsayalım. Kalan 150.000 TL bakımından araç sahibinin talep hakkı, diğer hukuki koşulların da sağlanması hâlinde ayrıca değerlendirilebilir. Sigortacının ödediği 350.000 TL bakımından ise rücu hakkının kime karşı ve hangi koşullarda kullanılabileceği incelenir.
Buradaki tutarlar yalnızca örnektir; gerçek zarar ve sorumluluk miktarları somut olayda belirlenir.
6. Selde Zarar Gören Araç Sahipleri Hangi Belgeleri Toplamalıdır?
Sigorta şirketine yapılacak başvuruda veya idareden tazminat talebinde, zararın varlığını ve oluş biçimini ortaya koyan belgeler büyük önem taşır.
Araç sahiplerinin mümkün olduğu ölçüde şu belgeleri saklamaları önerilir:
Aracın sel öncesindeki ve sonrasındaki durumunu gösteren fotoğraf ve videolar,
Olayın gerçekleştiği yer ve zamanı gösteren kayıtlar,
Araç ruhsatı ve sigorta poliçeleri,
Kasko poliçesindeki teminat ve özel şartlar,
Eksper raporu ve servis tarafından düzenlenen hasar tespit belgeleri,
Onarım faturaları ve çekici veya kurtarma giderlerine ilişkin belgeler,
Olayı gören kişilerin bilgileri ve varsa tanık anlatımları,
Bölgedeki su baskınını, altyapı sorunlarını veya olayın gelişimini gösteren mevcut kayıtlar,
Sigorta şirketiyle ve ilgili idarelerle yapılan yazışmalar,
Daha önce yapılan başvurular ve bunlara verilen yanıtlar.
Aracın su altında kalması hâlinde, güvenlik açısından gerekli önlemler alınmalı; araç çalıştırılmadan önce teknik inceleme yaptırılması değerlendirilmelidir. Hasarın belgelenmesi amacıyla aracın mevcut durumunu gösteren kayıtların mümkün olduğunca erken alınması yararlı olacaktır.
7. Sigorta Şirketi Sel Hasarını Ödemeyi Reddederse Ne Yapılabilir?
Sigorta şirketinin hasar talebini reddetmesi veya eksik ödeme yapması hâlinde öncelikle ret gerekçesi ve poliçe hükümleri incelenmelidir.
Başvurunun değerlendirilmesinde özellikle şu sorular önemlidir:
Poliçede sel ve su baskını teminatı bulunuyor mu?
Sigorta şirketinin dayandığı istisna gerçekten somut olaya uygulanabiliyor mu?
Eksper raporundaki hasar tespiti yeterli mi?
Hasarın oluş biçimi ile sigorta teminatı arasındaki bağlantı doğru değerlendirilmiş mi?
Ödeme miktarı ve varsa muafiyet uygulaması poliçeye uygun mu?
Uyuşmazlığın niteliğine ve başvuru şartlarına göre Sigorta Tahkim Komisyonu, görevli ve yetkili mahkemeler veya diğer hukuki başvuru yolları değerlendirilebilir. Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuruda, sigorta şirketine önceden başvurulması ve mevzuatta öngörülen diğer koşulların sağlanması gerekir.
Hangi yolun tercih edileceği belirlenirken uyuşmazlığın miktarı, başvuru koşulları, süreler ve eldeki belgeler birlikte değerlendirilmelidir.
8. İstanbul’da Sel Nedeniyle Araç Hasarında Hukuki Süreç Nasıl Yönetilmelidir?
İstanbul'da yaşanan yoğun yağış ve su baskınları sonucunda araçları zarar gören kişiler açısından her olayın ayrı değerlendirilmesi gerekir.
Bazı olaylarda kasko poliçesi kapsamında sigorta şirketinden ödeme alınması mümkün olabilir. Bazı olaylarda ise zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışında kalan zararlar söz konusu olabilir. Altyapı eksikliği veya kamu hizmetinin işleyişindeki aksaklıkların zarara neden olduğu durumlarda ilgili idareye karşı tazminat talebi de gündeme gelebilir.
Bu nedenle hukuki sürecin yalnızca sigorta poliçesinin incelenmesiyle sınırlı tutulmaması; zararın oluş şeklinin, olası sorumluların, delillerin ve başvuru sürelerinin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Her olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, hak kaybı yaşamamak için somut olayın belgeleriyle birlikte hukuki değerlendirme yapılması ve ilgili yasal sürelere dikkat edilmesi gerekir.